>Orzecznictwo>WSA>2011 >

II SA/Wa 2182/10
orzeczenie nieprawomocne

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 16 lutego 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych:
1) uchyla zaskarżoną decyzję,
2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości,
3) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz A. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

Uzasadnienie:
Do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga A. K. w sprawie nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Prokuraturę Okręgową w K., polegających na tym, iż Prokurator tejże Prokuratury w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. (znak: [...]) skierowanym do Prokuratury we F. wskazał jako miejsce zamieszkania skarżącego adres – K. ul. [...]. Skarżący pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wniósł do Prokuratury Okręgowej w K. o sprostowanie informacji o jego miejscu zamieszkania, wskazując, iż adres jego zamieszkania to – F., natomiast adres – K., ul. [...] jest adresem do korespondencji. Prokuratura Okręgowa w K. pismem z dnia [...] lutego 2008 r. odmówiła uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem w jej opinii adres – K, ul. [...] wymieniony został w odezwie nie jako miejsce zameldowania A. K., ale jako miejsce zamieszkania, a więc pobytu czy przebywania, w sensie fizycznym w Polsce.
Skarżący pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wniósł do Prokuratury Apelacyjnej w K. skargę na powyższe stanowisko Prokuratury Okręgowej w K. W odpowiedzi skarżący otrzymał pismo z dnia 21 marca 2008 r., w którym zostało podtrzymane dotychczasowe stanowisko Prokuratury. W związku z tym, skarżący wniósł do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o nakazanie Prokuratorowi Okręgowemu Prokuratury Okręgowej w K. usunięcie uchybień w procesie przetwarzania jego danych osobowych oraz o nakazanie temu podmiotowi sprostowania jego danych osobowych.
W toku postępowania administracyjnego przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. wyjaśnił, iż dane osobowe A. K. zostały zamieszczone w piśmie z dnia 10 stycznia 2008 r., na podstawie art. 14 Europejskiej Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z dnia 20 kwietnia 1959 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 76, poz. 854 ze zm.) oraz § 222 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. Nr 169, poz. 1189 ze zm.). Ponadto taki adres zamieszkania skarżącego wynikał z całego materiału zgromadzonego w ramach śledztwa [...] Prokuratury Rejonowej w sprawie sygn. [...], jak i z dokumentów sprawy Prokuratury Okręgowej w K. sygn. [...].
W dniu 25 września 2008 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję administracyjną odmawiającą uwzględnienia wniosku A. K. i po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy swoja decyzję poprzedzającą.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), w przypadku gdy przepisy innych ustaw regulują odrębnie wykonywanie czynności, o których mowa w ustępie 1 (w tym sprostowanie danych), stosuje się przepisy tych ustaw. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem uprawnionym do dokonywania oceny, czy Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. w toku prowadzonego przez niego postępowania w sprawie o sygnaturze [...], prawidłowo określił adres zamieszkania skarżącego. Takie uprawnienia posiada Prokurator bezpośrednio przełożony nad Prokuratorem Okręgowym Prokuratury Okręgowej w K. w trybie art. 302 § 2 Kpk.
A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 18 § 3 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 302 § 2 Kpk, poprzez błędne przyjęcie, że art. 302 § 2 Kpk reguluje wykonywanie takich czynności jak prostowanie danych osobowych; art. 32 § 1 ust. 6 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo żądania od Prokuratury Okręgowej w K. sprostowania dotyczących go danych osobowych; art. 18 § 1 pkt 2 w związku z art. 35 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez odmowę nakazania Prokuraturze Okręgowej w K. sprostowania danych osobowych dotyczących skarżącego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 Kpa. W uzasadnieniu skargi nadto wskazał, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych błędnie przyjął, iż skarżący jest podejrzanym lub oskarżonym w prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową w K. postępowaniu, gdy jego status jest inny, jest on bowiem pokrzywdzonym. Nie biorąc tej okoliczności pod uwagę, organ naruszył wyżej wskazane przepisy Kpa.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania – Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. przyłączył się do stanowiska organu.
Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 275/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, określające kompetencje Generalnego Inspektora Danych Osobowych, nie upoważniają wskazanego organu do ingerowania w tok postępowania, prowadzonego przez organy wymiaru sprawiedliwości. W celu ustalenia zasadności żądania skarżącego - sprostowania kwestionowanego adresu zamieszkania, organ ochrony danych osobowych musiałby dokonać oceny, czy Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. w toku prowadzonego przez niego postępowania w sprawie o sygn. [...] prawidłowo określił adres zainteresowanego. Stosownie do art. 12 ustawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest właściwy do dokonywania takiej oceny. Takiej kompetencji nie przyznają mu także przepisy Kodeksu postępowania karnego, regulujące wszelkie czynności podejmowane w toku prowadzonego przez organy ścigania postępowania, jak również tryby zaskarżenia (oceny instancyjnej), tychże czynności.
A. K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1464/09, podzielając zasadność skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, co następuje:
Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych stanowi, że każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Ochrona ta nie może być słabsza niż przewidują przepisy tej ustawy, bowiem zgodnie z art. 5 przepisy odrębnych ustaw, które odnoszą się do przetwarzania danych, stosuje się, jeżeli przewidują one dalej idącą ochronę tych danych. Tak więc, przy przetwarzaniu danych osobowych podstawowym aktem prawnym, wymagającym stosowania jest ustawa o ochronie danych osobowych, a przepisy ustaw odrębnych stosowane są wówczas, gdy ochrona danych osobowych jest bardziej zaawansowana, czego przykładem może być ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 196 z 2005 r., poz. 1631). Przepis art. 302 Kodeksu postępowania karnego, na który powołuje się zarówno organ administracji jak i Sąd pierwszej instancji, zamieszczony jest w Dziale VII rozdziale 33 Kodeksu postępowania karnego, dotyczącym przepisów ogólnych postępowania przygotowawczego. Z samej systematyki tej ustawy wynika zatem, że przepis ten nie dotyczy przetwarzania danych osobowych, a tym bardziej nie zawiera uregulowań dających większą ochronę tym danym, niż ustawa podstawowa. Zawarte w tym przepisie możliwości złożenia zażalenia dotyczą postanowień, zarządzeń i czynności podejmowanych w toku postępowania przygotowawczego i przewidzianych w przepisach dotyczących tego postępowania. Nieuprawnionym jest wniosek, że przepis art. 302 Kpk dotyczy również sposobu przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie, ponieważ przeczy temu treść art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Do kontroli przetwarzania danych jest zatem uprawniony i zobowiązany Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, który nie kontroluje prokuratora w zakresie kompetencji przypisanych mu ustawą, kontroluje jedynie sposób przetwarzania danych osobowych przy wykonywaniu określonych czynności. Dlatego też, GIODO nie jest uprawniony do badania, czy prokurator słusznie skierował wniosek rekwizycyjny do Prokuratury we F., jest natomiast zobowiązany do rozpoznania skargi dotyczącej nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych zawartych w tym wniosku. Bez znaczenia przy tym jest fakt, że w procedurze karnej nie występuje "pojęcie adresu dla doręczeń w kraju", bo co do "miejsca zamieszkania" powinno się stosować ogólne reguły zamieszczone w art. 25 Kc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.): "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny."
Analizując niniejszą sprawę we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem sprawa nie została przez organ prawidłowo rozstrzygnięta. Naruszono tu art. 7 i art. 77 Kpa poprzez zaniechanie dokonania niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy poniżej wskazanych okoliczności. Uchybienia te czynią podjętą w tej sprawie decyzję co najmniej przedwczesną.
Zgodnie z ustaleniami wskazanymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i trafnie podnoszonymi przez skarżącego w skardze, decyzja wydana przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych była chybiona.
W niniejszej sprawie wyraźnie należy odróżnić uprawnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w zakresie sprawowania ochrony nad prawidłowością przetwarzania danych osobowych od uprawnień badania zasadności zastosowania danych instytucji procesowych przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego. Ta pierwsza sfera należy do działania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, co wynika z treści art. 1 ust. 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Druga należy wyłącznie do organów wymienionych w Kodeksie postępowania karnego.
Nie jest prawidłowe powołanie się organu na art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z treścią art. 302 Kpk, albowiem przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidują ani trybu do badania, ani trybu do prostowania nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych. Jak wskazuje w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny: przepis art. 302 Kpk zamieszczony jest w Dziale VII rozdziale 33 Kodeksu postępowania karnego, dotyczącym przepisów ogólnych postępowania przygotowawczego. Z samej systematyki Kodeksu wynika zatem, że przepis ten nie dotyczy przetwarzania danych osobowych, a tym bardziej nie zawiera uregulowań dających większą ochronę tym danym niż ochronie danych osobowych. Zawarte w przepisie art. 302 Kpk możliwości złożenia zażalenia dotyczą postanowień, zarządzeń i czynności podejmowanych w toku postępowania przygotowawczego i przewidzianych w przepisach dotyczących tego postępowania. Nieuprawnionym jest wniosek, że przepis art. 302 Kpk dotyczy również sposobu przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie, ponieważ przeczy temu treść art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych.
Trafnie zauważa skarżący, iż kwestia przekazania innemu organowi adresu strony postępowania – bez względu na to, czy chodzi o adres zamieszkania, czy zameldowania – nie jest zagadnieniem z płaszczyzny Kpk, ale dotyczy przetwarzania danych osobowych. Prokurator jest w tym zakresie takim samym podmiotem jak każdy inny podmiot, będący administratorem danych osobowych, gromadzącym dane i je wykorzystującym, obowiązują go przepisy dotyczące ochrony danych osobowych, gdyż kwestia przekazania danych określonej osoby podlega ochronie, także wtedy gdy dane te przekazuje prokurator.
Zatem Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ponownie rozpatrując wniosek A. K. w sprawie nieprawidłowego przetwarzania jego danych osobowych (tu danych adresowych) w postępowaniu prowadzonym przez Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K. w sprawie o sygn. akt [...], zobowiązany jest do zbadania zasadności tego wniosku, kierując się wyżej wskazaną wykładnią prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraźnie podkreśla, iż powyższa kontrola nie jest wykonywana w ramach art. 302 Kpk, ale wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. W procesie takiej kontroli organ powinien odnieść się do zagadnienia, na które, między innymi, zwrócił uwagę w wytycznych wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, iż w polskiej procedurze karnej nie występuje pojęcie "adresu dla doręczeń w kraju", natomiast w treści art. 25 Kodeksu cywilnego wskazano pojęcie "miejsce zamieszkania". Analizując sprawę organ winien rozważyć, co jest przedmiotem rekwizycji wykonywanej przez Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K. i jakich informacji w związku z tym przedmiotem, w zakresie objętym wnioskiem zainteresowanego (problematyka adresu), należało udzielić. Podkreślenia wymaga w niniejszej sprawie, iż A. K. nie kwestionuje faktu przetwarzania swoich danych osobowych przez Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K., ale kwestionuje rzetelność tego przetwarzania polegającą na nieprawidłowym wskazaniu adresu w K., jako adresu jego miejsca zamieszkania, który jego zdaniem jest jedynie adresem dla doręczeń w Polsce, przy czym zainteresowany podaje F. jako adres swojego zamieszkania.
Zbadać zatem należy, dlaczego Prokuratura Okręgowa w K., wskazując na ustalenia z innych spraw karnych, odmawia uznania adresu we F. jako obecnego miejsca zamieszkania A. K. i jednoczesnego uznania adresu w K. za adres do korespondencji. Pomocnym w tej sprawie będzie sposób ustalania domicylu zainteresowanego, zgodnie z treścią art. 25 Kodeksu cywilnego.
Organ powinien także w sposób prawidłowy określać status skarżącego w badanym postępowaniu karnym.
Dopiero po ustaleniu wyżej wskazanych zagadnień Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych będzie mógł ustosunkować się, czy dane osobowe skarżącego są w sposób prawidłowy (co do zgodności danych adresowych) przetwarzane przez Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K. w ramach postępowania rekwizycyjnego, skierowanego do Prokuratury we F. w sprawie [...] i wydać w tym przedmiocie decyzję zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku. W zakresie wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 wyżej wymienionej ustawy.