>Orzecznictwo>WSA>2010 >

Powoływany przez skarżącego przepis art. 54 ustawy o ochronie danych osobowych nie mógł być w sprawie wykorzystany, gdyż jest to przepis znajdujący się w rozdziale dotyczącym przepisów karnych, odnoszący się do odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa w nim określonego i w ramach postępowania administracyjnego nie może być zastosowany. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest przy tym podmiotem uprawnionym do ścigania tego typu przestępstw.

W ocenie Sądu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rozpoznając, w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a., wniosek skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Należy  zwrócić uwagę, iż przesłanka z art. 23 ust 1 pkt 5 ustawy dotyczy sytuacji już istniejącej i pewnej, a więc przypadku, gdy istnieje potrzeba udowodnienia, potrzeba dochodzenia roszczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie zaś sytuacji, gdy dane są przetwarzane na wypadek ewentualnego procesu i ewentualnej potrzeby udowodnienia, iż dane osobowe pozyskane bez zgody osoby, której dotyczą są przetwarzane zgodnie z prawem. Należy również podkreślić, iż skarżący jedynie zapowiedział i nie zrealizował swoich zapowiedzi odnośnie skierowania sprawy na drogę sądową. Stąd też spółka, zdaniem Sądu, nie może przetwarzać danych osobowych skarżącego tylko w celu zabezpieczenia się przed ewentualnym przyszłym i niepewnym roszczeniem skarżącego.

Stwierdzić  należy, iż identyfikacja strony (podatnika) dla potrzeb prowadzonego postępowania podatkowego (ustalanie innego, niż został podany, adresu do doręczeń) nie może odbywać się poprzez pozyskiwanie prywatnych danych adresowych jego pełnomocnika, albowiem narusza to konstytucyjne prawa, o których mowa w art. 49, art. 50 i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczące sfery prywatności.

Treść przepisu art. 73 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje na prawo strony do wydania jej na wniosek uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że nie każdy wniosek musi być zawsze uwzględniany przez organ, ale obowiązek taki po stronie organu powstaje wówczas, gdy strona swój wniosek uzasadni ważnym interesem. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie dominuje pogląd, że "ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a., może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych

W myśl art. 29 ust. 2, dane osobowe mogą być udostępniane w celach innych niż włączenie do zbioru innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą. Organ jest więc zobligowany do tego, aby przed udostępnieniem danych w celu innym niż włączenie do zbioru, dokonać oceny wniosku pod kątem spełnienia przedmiotowych przesłanek. Brak zaś spełnienia którejkolwiek z nich musi powodować oddalenie wniosku.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Prezydent Miasta [...] miał prawo do wykorzystania w postępowaniu administracyjnym i sądowym danych osobowych skarżącej zawartych w dokumentach złożonych wcześniej do innego postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych prawidłowo rozpatrzył niniejszą sprawę, uznając, iż wyżej wskazane działanie Prezydenta Miasta [...] nie narusza przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego nieprawidłowo również pozyskał i przetwarzał dane dotyczące drugiego z adresów zamieszkania skarżącego, W. Jak bowiem sam wyjaśnił, dane te uzyskał w trakcie innego prowadzonego postępowania podatkowego, w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego, prowadzonego wobec podatnika [...] we [...] , w których skarżący był jedynie pełnomocnikiem strony uczestniczącej w przesłuchaniach dotyczących podatnika. Organ podatkowy podał, że informacje o miejscu zamieszkania skarżącego uzyskał w luźnej rozmowie, w przerwach pomiędzy przesłuchaniami poszczególnych świadków, w której to skarżący uczestnicząc wypowiadał się o sytuacji komunikacyjnej i mieszkaniowej we [...] , podając jednocześnie swoje miejsce zamieszkania w zakresie miasta i ulicy. Podkreślić należy, że udział w luźnej dyskusji, niezwiązanej z prowadzonym postępowaniem, którego skarżący nie był stroną, nie może być z pewnością uznawany przez organ za wyrażenie przez niego zgody na przetwarzanie jego danych osobowych w zakresie jego miejsca zamieszkania.

Identyfikacja strony (podatnika) dla potrzeb prowadzonego postępowania podatkowego (ustalanie innego, niż został podany, adresu do doręczeń) nie może odbywać się poprzez pozyskiwanie prywatnych danych adresowych jego pełnomocnika, gdyż prowadzi to w prosty sposób do naruszenia konstytucyjnych praw i wolności pełnomocnika, o których mowa w art. 49, art. 50 i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – aby wskazać tylko przepisy odnoszące się do sfery prywatności.

W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zasadnie przyjął, powołując się na konkretne przepisy procesowe, iż udostępnienie faktur zawierających dane osobowe skarżącego przez "R." [...] Spółka jawna na rzecz Sądu Okręgowego w [...], Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz Komendy Powiatowej Policji w [...] i przetwarzanie ich w ramach prowadzących postępowań w oparciu o dopuszczone dowody w sprawie (ocena przydatności materiału dowodowego należy niewątpliwie do organu), zostało usankcjonowane wyżej wskazaną przesłanką legalizującą ustawy o ochronie danych osobowych (art. 23 ust. 1 pkt 2)

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie właśnie taka wyjątkowa sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż strona z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności nie może osobiście udać się do siedziby organu i osobiście skorzystać z prawa zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego. Nie ma zatem żadnych przeszkód ażeby Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych skserował dla strony akta postępowania i przesłał do zakładu karnego, w którym strona odbywa karę pozbawienia wolności. Na pewno nie przedłuży to znacząco postępowania i nadto będzie, co trafnie zauważył pełnomocnik skarżącego, znacznie tańsze niż całe postępowanie, wywołane wnioskiem o udostępnienie do wglądu akt sprawy.

Wydaję się także celowe powiązanie powyżej wskazanej przesłanki legalizującej z przepisem art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, którego treści wynika, iż jest możliwe przetwarzanie danych wrażliwych jeżeli są one niezbędne do dochodzenia praw przed sądem. W doktrynie przyjmuje się, iż nie można sprzeciwić się przetwarzania wrażliwych danych osobowych w postępowaniu sądowym (najczęściej chodzi o ich udostępnianie), jeśli jest to niezbędne do dochodzenia praw przed sądem. Ochrona danych osobowych, w tym też powołanie się na zakaz przetwarzania danych wrażliwych z art. 27 ust. 1, co wymaga podkreślenia, nie może być przeszkodą utrudniającą prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy przez sąd. Nie można zatem Sądowi czynić zarzutu, iż w prowadzonym postępowaniu stosuje procesowe instrumenty prawne zmierzające do przetwarzania danych osobowych wrażliwych, jeżeli jest to, w ocenie Sądu, niezbędne dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Nie można także uznać za zasadny zarzut skargi, zmierzający w istocie do zakwestionowania praw procesowych strony przeciwnej.

Jeżeli zatem, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ w sposób niebudzący wątpliwości ustali, że skarżący, występując do Prezesa ZUS o udostępnienie danych wrażliwych dotyczących J. P., nie działa jeszcze w charakterze organu egzekucyjnego, to wówczas odmowa uwzględnienia wniosku będzie znajdowała oparcie w powyższym przepisie. Nie wskazuje on bowiem organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jako uprawnionych do żądania od ZUS-u udostępnienia danych zawartych na podanych w nim kontach. Odmiennie natomiast będzie przedstawiała się sytuacja wówczas, gdy organ ustali, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne i jako organ egzekucyjny, w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, zwrócił się do Prezesa ZUS-u o udostępnienie danych określonych we wniosku, a dotyczących J. P.  

Dokonując oceny relacji występującej między przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, dotyczącymi zbierania i innych form przetwarzania danych osobowych a ustawą o ochronie danych osobowych, wskazać należy, że ustawa o.d.o. nie zawiera postanowień, które by stawiały komornika sądowego poza zakresem jej działania. Ograniczenie jej stosowania w odniesieniu do działania komornika związanego ze zbieraniem, przechowywaniem i udostępnianiem danych osobowych mogą być wyprowadzone, co podkreślono już wyżej, tylko z art. 5 u.o.d.o., jeżeli można wykazać, iż przepisy innych ustaw dotyczące działań komorników gwarantują dalej idącą ochronę takich danych, niż ustawa u.o.d.o.

Pracodawca ma prawo do gromadzenia danych w formie imiennej listy pracowników należących do związków zawodowych, jeżeli w swoim żądaniu określi wskazany cel, podając np. imienną listę pracowników, którym zamierza wypowiedzieć umowę o pracę lub też rozwiązać z nimi umowy o pracę bez wypowiedzenia. Wówczas nie można pracodawcy zarzucić, że narusza wskazane wyżej przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Nie ma bowiem żadnej, prawnie uzasadnionej różnicy, pomiędzy danymi dotyczącymi pojedynczego pracownika, a danymi grupy pracowników, przy założeniu, że zarówno w jednej sytuacji, jak i w drugiej, cel tego żądania będzie jasno sprecyzowany.

W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wyłączył pismo Dyrektora UKS w B. uznając, że samo nadanie klauzuli tajemnicy skarbowej powoduje, że już zaistniał ważny interes państwowy. Tymczasem tak nie jest, albowiem sama klauzula tajemnicy służbowej nie przesądza o możliwości zastosowania art. 74 § 1 Kpa. W toku postępowania należy wykazać, dlaczego nadanie danemu dowodowi klauzuli tajemnicy służbowej powoduje powstanie ważnego interesu państwowego, co z kolei sprawia, że strona nie może zapoznać się z tym dowodem. Tak więc tylko wtedy, gdy organ wykaże, że ze względu na ważny interes państwowy nie może wydać stronie dokumentów objętych klauzulą tajemnicy służbowej, może zostać zastosowany w sprawie przepis art. 74 § 1 Kpa.

Zadaniem organu ochrony danych osobowych jest kontrola legalności przetwarzania danych osobowych na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej. Dla Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wyłącznie istotna jest kwestia, czy w grę wchodzą dane osobowe (nie każde bowiem informacje o osobie stanowią dane osobowe), a jeśli tak, to jakie, oraz czy w zakresie ich przetwarzania istnieje choćby jedna z prawnych podstaw (przesłanek), zezwalająca na przetwarzanie danych. Ma to decydujące znaczenie dla rozstrzygnięć podejmowanych przez organ ochrony danych osobowych, albowiem jedynie w przypadku, gdy w sprawie chodzi o dane osobowe (zwykłe lub wrażliwe), jak również, gdy brak jest przesłanki legalizującej ich przetwarzanie, winno dojść do wydania przez GIODO właściwego nakazu bądź zakazu, przy czym – jak w niniejszej sprawie – ważny jest jej indywidualny aspekt.

Ważne jest, aby posiadanie danych osobowych było konieczne dla osiągnięcia zamierzonych celów, a wniosek o udostępnienie danych był wiarygodny i uzasadniony. Złożenie takiego wniosku nie zobowiązuje administratora do udostępnienia danych osobowych, ponieważ musi on ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udostępnienia danych osobowych zawarte w art. 29 powołanej ustawy. Uznaniowość administratora nie może jednak oznaczać dowolności. W przypadku bezzasadnej odmowy udostępnienia danych osobowych, stosownie do wniosku z art. 29 ust. 2 ww. ustawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ma prawo - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy - nakazać udostępnienie danych osobowych. Za uzasadnione żądanie udostępnienia danych osobowych uznaje się ich uzyskanie w celu dochodzenia swoich praw przed sądem czy wykonywania orzeczeń np. prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy dane te dotyczą pozwanego lub dłużnika.

Administrator danych jest bowiem zobowiązany ustawowo do tego, aby dane te udostępniać m.in. na wezwania kierowane z sądów. Opisane zachowanie administratora nie nosiło więc cech łamania prawa. Stąd też organ zasadnie nie znalazł podstaw do tego, aby ukarać administratora.

W wydanych w sprawie decyzjach z dnia [...] września 2005 r. oraz z dnia [...] listopada 2005 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powołał się na treść art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), który dopuszcza przetwarzanie danych osobowych dotyczących m.in. stanu zdrowia, jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzania takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Owym przepisem szczególnym jest art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.).